Już po raz drugi 18 listopada Europa obchodziła Dzień Wiedzy o Antybiotykach. Został on ustanowiony w 2008 roku przez Komisję Europejską na wniosek Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób. W Polsce koordynatorem akcji  jest Narodowy Instytut Leków, prowadzący działania w ramach Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków. Honorowy patronat nad obchodami Europejskiego Dnia Wiedzy o Antybiotykach objęła minister zdrowia. Koordynatorem Europejskiego Dnia Wiedzy o Antybiotykach jest prof. dr hab. med. Waleria Hryniewicz, członek Komitetu Mikrobiologii PAN.

Nadużywanie antybiotyków
W ciągu ostatniego dziesięciolecia istotnym wyzwaniem dla współczesnej medycyny stał się problem nadużywania antybiotyków. Z badań przeprowadzonych w październiku 2009 roku  na zlecenie Narodowego Instytutu Leków przez firmę MillwardBrown SMG/KRC wynika, iż odsetek osób stosujących w Polsce antybiotyki jest w Polsce wciąż wysoki - 37% dorosłych Polaków stosowało antybiotyki w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a 57% - w ciągu ostatnich 24 miesięcy. Niestety, Polacy wciąż najczęściej przyjmują antybiotyki z powodu dolegliwości, które nie powinny być nimi leczone: przeziębienia (30% wskazań), bólu gardła (24%), grypy (16%) czy kaszlu (12%).
Prawie połowa dorosłych Polaków (43%) oczekiwałaby też przepisania antybiotyku w przypadku grypy. Na podstawie przeprowadzonego badania możemy stwierdzić, iż wiedza Polaków na temat skuteczności antybiotyków w leczeniu przeziębienia i grypy jest wciąż niewystarczająca: 47% badanych uważa, że są one skuteczne w leczeniu grypy, a 35% - że są skuteczne w leczeniu przeziębienia. Ponad połowa Polaków (58%) uważa, że antybiotyki zabijają wirusy.    
Niepokojącą konsekwencją tego zjawiska jest niebezpieczne narastanie oporności bakterii na leki, zmniejszona skuteczność terapii oraz rosnące koszty leczenia zakażeń, twierdzi prof. prof. dr hab. med. Waleria Hryniewicz z Narodowego Instytutu Leków w Warszawie, konsultant krajowy ds. mikrobiologii, przewodnicząca Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków, członek Komitetu Mikrobiologii PAN.
Antybiotyki są uznawane powszechnie za jeden z dziesięciu największych wynalazków medycyny XX wieku. Wprowadzenie leków przeciwbakteryjnych (zwanych powszechnie antybiotykami) doprowadziło do rewolucji w zwalczaniu infekcji bakteryjnych.
Dzięki antybiotykom problem chorób zakaźnych stał się możliwy do kontrolowania i eliminowania. Nie przewidziano jednak, że skuteczność antybiotyków może być zagrożona.
Przyczyną ustanowienia Europejskiego Dnia Wiedzy o Antybiotykach była przede wszystkim gwałtownie narastająca oporność na antybiotyki u wiodących bakteryjnych czynników etiologicznych zakażeń u ludzi. Oporne szczepy, często oporne na większość dostępnych antybiotyków, dynamicznie rozprzestrzeniają się już nie tylko w środowisku szpitalnym ale także pozaszpitalnym. Na tę niekorzystną sytuację nakłada się zmniejszenie zainteresowania przemysłu farmaceutycznego poszukiwaniem nowych leków przeciwdrobnoustrojowych.
W ostatnich dwóch dekadach wprowadzono w Europie jedynie dwa leki reprezentujące  nowe grupy  terapeutyczne tj. linezolid (oksazolidinion) i daptomycynę (lipopeptyd). Obydwa leki mają ograniczone wskazania kliniczne i są skuteczne jedynie w leczeniu zakażeń wywoływanych przez ziarenkowce Gram-dodatnie. Szczególnie niepokojąca sytuacja dotyczy braku nowych antybiotyków skutecznych w leczeniu zakażeń wywoływanych przez Pseudomonas aeruginosa i Acinetobacter baumannii. Wprawdzie wprowadzona ostatnio tigecyklina (glicylcyklina, pochodna minocykliny) działa na niektóre szczepy Acinetobacter, ale obserwuje się szybkie narastanie oporności w trakcie terapii. Wydaje się, że na nowe leki przeciwko pałeczkom Gram-ujemnym, w tym także Enterobacteriaceae przyjdzie nam czekać co najmniej 10 lat, twierdzi prof. dr hab. med. Waleria Hryniewicz.
Oporność na antybiotyki, ze względu na jej rozmiar i konsekwencje, stała się jednym z najważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego. Coraz trudniej jest leczyć zakażenia i coraz częściej spotykamy się z sytuacją braku opcji terapeutycznych. Obecnie daje się zauważyć oporność na wszystkie leki przeciwbakteryjne u wszystkich gatunków bakteryjnych, oczywiście w zróżnicowanym stopniu w zależności od kraju, regionu czy oddziału. Problemem jest niewłaściwe stosowanie antybiotyków. Mimo że większość infekcji układu oddechowego  powodują wirusy, to ponad 70% pacjentów trafiających do lekarza otrzymuje antybiotyk, który nie zwalcza zakażeń wirusowych. W całej Europie nadużywanie antybiotyków jest powszechnym zjawiskiem prowadzącym do narastającej lekooporności bakterii, ale w Polsce jest ono szczególnie widoczne. Według statystyk uzyskanych w programie monitorowania konsumpcji antybiotyków ESAC (European Surveillance of Antibiotic Consumption) Polska zajmuje miejsce w czołówce krajów europejskich w ilości zużycia antybiotyków.
Jedynym działaniem, które należy podjąć natychmiast, jest ograniczenie niewłaściwego i nadmiernego stosowania antybiotyków, zwłaszcza przez lekarzy  POZ, którzy przepisują ponad 70% wszystkich stosowanych w naszym kraju antybiotyków. Niestety, przepisuje się te leki często w przypadku zakażeń wirusowych, a zwłaszcza przeziębienia, grypy i biegunek, w których nie są skuteczne, a generują objawy niepożądane oraz lekooporność wśród flory kolonizującej, która może stać się przyczyną kolejnych zakażeń.  W postępowaniu z chorymi z zakażeniem należy stosować się do rekomendacji spełniających kryteria medycyny faktów (EBM), korzystać w większym stopniu z mikrobiologicznych badań diagnostycznych, które pozwalają na  najskuteczniejsze leczenie tzw. terapię celowaną. Niezbędne jest ciągłe monitorowanie antybiotykooporności i zużycia tej grupy leków, szeroka edukacja i finansowanie badań naukowych nad nowymi związkami i nowymi strategiami terapeutycznymi. Ostatecznie bowiem, 70 lat po wprowadzeniu antybiotyków możemy znaleźć się w sytuacji, w której zabraknie skutecznych sposobów leczenia zakażeń bakteryjnych.

Metody przeciwdziałania
Środowiska naukowe i agendy zdrowia publicznego są coraz bardziej zgodne co do konieczności lokalnego i globalnego przeciwdziałania temu zjawisku. Problem zyskał wymiar globalny i wymaga podjęcia pilnych interwencji mających na celu podnoszenie świadomości profesjonalistów, kadry zarządzającej i opinii publicznej nt. konsekwencji oraz zagrożeń wynikających z niekontrolowanego stosowania leków przeciwbakteryjnych i sposobów zapobiegania lekooporności.
Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach ma uświadomić społeczeństwu,  profesjonalistom i decydentom w ochronie zdrowia jakie zagrożenia wynikają z narastającej oporności. Wszystkie kraje UE są zobowiązane do rozpropagowania  w ramach tego dnia wiedzy na temat działania antybiotyków, zagrożeń wynikających z ich niewłaściwego stosowania i naszej wspólnej odpowiedzialności za przyszłość leczenia zakażeń. Ma pokazać, że jeśli dalej będziemy nadużywać i niewłaściwie stosować tę grupę leków, możemy zostać, a z pewnością nasze dzieci i wnuki,  bez skutecznej broni walce z zakażeniami.
Informacje dotyczące Europejskiego Dnia Wiedzy o Antybiotykach  znajdują się na stronie  (www.antybiotyki.edu.pl)